Waarom is gespecialiseerde bijstand cruciaal bij een levensdelict?

Moord en doodslag: waarom de keuze van een gespecialiseerde advocaat al tijdens het onderzoek het verschil kan maken

Een onderzoek naar een levensdelict – zoals (poging) moord of doodslag – behoort tot de meest ingrijpende en complexe strafrechtelijke procedures. Zowel voor de persoon die wordt verdacht van het plegen van het misdrijf als voor het slachtoffer en diens nabestaanden staat er bijzonder veel op het spel.

In dergelijke dossiers is de bijstand van een advocaat geen formaliteit. De keuze voor een advocaat die gespecialiseerd is in levensdelicten en de procedure voor het Hof van Assisen kan bepalend zijn voor het verdere verloop van de zaak.

Dat geldt niet alleen op het moment dat een zaak voor het Hof van Assisen komt. Integendeel: een groot deel van het werk wordt al veel vroeger verricht.

Het vooronderzoek legt de basis voor het assisenproces

Bij ernstige levensdelicten wordt doorgaans een uitgebreid gerechtelijk onderzoek gevoerd. Politieverhoren, deskundigenonderzoeken, autopsies, medische vaststellingen, telefonieonderzoek, camerabeelden, DNA-onderzoek, reconstructies en tal van andere onderzoeksdaden kunnen deel gaan uitmaken van het dossier.

Wat tijdens dit onderzoek gebeurt, kan later van doorslaggevend belang zijn.

Het dossier dat tijdens het vooronderzoek wordt opgebouwd, vormt immers in belangrijke mate de basis voor de behandeling van de zaak voor het Hof van Assisen. Bewijs wordt verzameld, verklaringen worden afgelegd, hypotheses worden onderzocht en onderzoeksdaden worden uitgevoerd. Ook fouten, lacunes of gemiste onderzoekspistes kunnen later een belangrijke rol spelen.

Daarom is het belangrijk om niet pas een gespecialiseerde advocaat in te schakelen wanneer de zaak naar Assisen wordt verwezen.

Een advocaat die vanaf het begin bij het dossier betrokken is, kan mee bewaken welke onderzoeksdaden worden gesteld, welke vragen aan deskundigen worden voorgelegd en welke elementen in het dossier verder moeten worden onderzocht.

Voor de verdachte: verdediging begint niet op de eerste dag van het assisenproces

Voor iemand die wordt verdacht van moord of doodslag kan het onderzoek bijzonder ingrijpende gevolgen hebben. Een eerste verhoor, een aanhouding, een huiszoeking, een confrontatie of een deskundigenonderzoek kan belangrijke gevolgen hebben voor het verdere verloop van het dossier.

Een gespecialiseerde advocaat kan vanaf het begin een verdedigingsstrategie ontwikkelen.

Dat betekent onder meer dat wordt nagegaan:

• welke elementen de verdenking ondersteunen;
• welke elementen de verdachte ontlasten;
• of verklaringen correct en in hun juiste context zijn weergegeven;
• of onderzoeksdaden correct zijn uitgevoerd;
• welke bijkomende onderzoeksdaden noodzakelijk zijn;
• welke deskundigenonderzoeken moeten worden onderzocht of betwist;
• of alternatieve scenario's voldoende werden onderzocht;
• en welke juridische kwalificatie uiteindelijk aan de feiten kan worden gegeven.

Bij levensdelicten kan het verschil tussen bijvoorbeeld onopzettelijke doding, moord, doodslag of een andere strafrechtelijke kwalificatie bijzonder verstrekkende gevolgen hebben.

De verdediging moet daarom niet alleen reageren op wat het onderzoek oplevert. Een gespecialiseerde advocaat moet het onderzoek ook kritisch kunnen lezen en waar nodig actief bijsturen.

Ook slachtoffers en nabestaanden hebben nood aan gespecialiseerde bijstand

Ook voor slachtoffers en nabestaanden is een gespecialiseerd advocaat van grote betekenis.

De familie van een overleden slachtoffer bevindt zich vaak in een uiterst moeilijke situatie. Tegelijkertijd wordt men geconfronteerd met een omvangrijk en technisch strafdossier waarin juridische, medische en forensische informatie samenkomt.

Als benadeelde partij of burgerlijke partij is het belangrijk om de eigen rechten en belangen tijdens het onderzoek actief te bewaken.

Een gespecialiseerde advocaat kan onder meer helpen bij het verkrijgen van inzicht in het dossier, het formuleren van verzoeken tot bijkomende onderzoeksdaden en het opvolgen van de verschillende procedurele stappen.

Ook kan worden onderzocht welke schade het slachtoffer en de nabestaanden hebben geleden en hoe die schade binnen de strafprocedure kan worden teruggevorderd.

De belangen van een slachtoffer zijn immers niet noodzakelijk dezelfde als die van het openbaar ministerie. Een gespecialiseerde advocaat kan ervoor zorgen dat de stem van het slachtoffer ook juridisch op een correcte en onderbouwde manier wordt vertegenwoordigd.

Een assisenzaak is geen gewone strafzaak

Wanneer een levensdelict uiteindelijk voor het Hof van Assisen wordt behandeld, komt daar een bijkomende dimensie bij.

De procedure voor het Hof van Assisen is bijzonder. De jury speelt een centrale rol en de behandeling van de zaak verloopt anders dan voor een correctionele rechtbank. Getuigen en deskundigen kunnen worden gehoord, het dossier wordt uitvoerig besproken en de feiten worden in hun volledige context voorgelegd.

De advocaat moet niet alleen het juridische dossier beheersen, maar ook in staat zijn om een vaak omvangrijk en technisch dossier op een heldere manier te vertalen naar een jury.

Dat vereist een combinatie van:

juridische kennis, dossierkennis, proceservaring, strategisch inzicht en overtuigingskracht.

Een assisenpleidooi is bovendien geen standaardpleidooi. De manier waarop een zaak aan een jury wordt voorgesteld, de volgorde waarin bepaalde elementen aan bod komen en de wijze waarop verklaringen en deskundigenonderzoeken worden benaderd, kunnen allemaal van belang zijn.

Het belang van een advocaat die het dossier al tijdens het onderzoek kent

Een van de grootste voordelen van een gespecialiseerde advocaat is continuïteit.

Wie pas wordt ingeschakeld wanneer de zaak naar het Hof van Assisen wordt verwezen, moet zich op relatief korte tijd een weg banen door een vaak omvangrijk dossier.

Een advocaat die het dossier al vanaf het gerechtelijk onderzoek opvolgt, beschikt daarentegen over een belangrijke voorsprong. Hij of zij kent niet alleen het uiteindelijke dossier, maar ook de ontstaansgeschiedenis ervan.

Welke onderzoekspiste werd gevolgd? Welke piste werd niet gevolgd? Welke verklaringen zijn in de loop van het onderzoek gewijzigd? Welke deskundigen werden aangesteld? Welke onderzoeksdaden werden gevraagd en welke werden geweigerd? Welke elementen zijn later aan het dossier toegevoegd?

Die dossierkennis kan tijdens een assisenproces van onschatbare waarde zijn.

Het vooronderzoek is dus geen voorbereidende fase die men zomaar kan afwachten

Bij levensdelicten wordt soms gedacht dat de "echte" zaak pas begint wanneer het Hof van Assisen bijeenkomt.

Dat is een misvatting.

Het vooronderzoek is in veel opzichten het fundament waarop het latere assisenproces wordt gebouwd. De informatie die daar wordt verzameld, de verklaringen die worden afgelegd en de onderzoeksdaden die worden uitgevoerd, kunnen maanden of zelfs jaren later opnieuw centraal staan tijdens het proces.

Daarom is het belangrijk om vanaf het eerste moment na te denken over de juridische strategie.

Kies voor expertise wanneer de inzet maximaal is

Een verdenking van moord of doodslag heeft een impact die nauwelijks kan worden overschat. Voor een verdachte kan een veroordeling verstrekkende gevolgen hebben voor zijn of haar volledige verdere leven. Voor slachtoffers en nabestaanden gaat het vaak om het verwerken van het verlies van een dierbare en het zoeken naar gerechtigheid en erkenning.

In dergelijke dossiers is gespecialiseerde juridische bijstand daarom geen overbodige luxe.

Wie wordt geconfronteerd met een onderzoek naar een levensdelict, doet er goed aan om zo vroeg mogelijk een advocaat in te schakelen die ervaring heeft met zowel gerechtelijke onderzoeken naar moord en doodslag als met procedures voor het Hof van Assisen.

Want een sterke verdediging of vertegenwoordiging voor Assisen begint vaak al lang vóór de eerste dag van het proces.