FAQ

Het Hof van Assisen is het enige niet-permanente rechtscollege in België dat werkt met een volksjury. In plaats van uitsluitend te worden berecht door beroepsrechters, oordelen twaalf burgers (de gezworenen) samen met een hof van drie beroepsrechters over de zaak.

Een ander belangrijk verschil is het mondelinge karakter van het proces: vrijwel alle getuigen, experts en betrokkenen worden persoonlijk ter zitting verhoord, wat een assisenproces zeer intensief en fysiek aanwezig maakt.

Lees hierover meer op onze pagina over de Assisenprocedure.

Het Hof van Assisen is bevoegd voor de zwaarste misdrijven, zoals moord, doodslag, gijzeling met dodelijke afloop.

Enkel de meest ernstige, niet-gecorrectionaliseerde dossiers belanden effectief voor het assisenhof.

Een Assisenproces volgt een vast, wettelijk verankerd stappenplan:

1. Samenstelling van de jury: Vóór de eigenlijke zittingen worden 12 gezworenen (en plaatsvervangers) geloot.

2. Voorlezing van de akte van beschuldiging: De procureur-generaal leest een overzicht van het onderzoek en de feiten voor.

3. Ondervraging en getuigenverhoren: De voorzitter ondervraagt de beschuldigde. Daarna worden speurders, deskundigen (zoals wetsdokters en psychiaters) en getuigen gehoord.

4. De pleidooien: De burgerlijke partij (slachtoffers/nabestaanden), het openbaar ministerie en de verdediging brengen hun argumenten naar voren.

5. De beraadslaging & uitspraak: Eerst beslist de jury over de schuldvraag. Bij een schuldigverklaring bepalen jury en rechters samen de strafmaat na nieuwe pleidooien.

Nee, er is geen hoger beroep mogelijk waarbij de feiten inhoudelijk opnieuw worden beoordeeld.

Wel kan een partij cassatieberoep aantekenen bij het Hof van Cassatie. Het Hof van Cassatie onderzoekt uitsluitend of de wet correct is toegepast en of er geen procedurefouten zijn gemaakt tijdens het proces. Als het arrest wordt vernietigd door Cassatie, moet het proces opnieuw worden gevoerd voor een ander Hof van Assisen.

Bijstand door een advocaat is verplicht voor de beschuldigde voor het Hof van Assisen. Gezien de grote belangen — vaak staat er een jarenlange vrijheidsstraf op het spel — en de specifieke regels van het assisenproces, is ervaring in het assisenrecht cruciaal.

De advocaat analyseert de procedurele regelmatigheid van het dossier, bereidt cliënten (zowel beschuldigden als slachtoffers) emotioneel en inhoudelijk voor op de zittingen en voert de pleidooien ten overstaan van de jury.

Lees gerust de Blog die we hierover schreven op onze Blog pagina.

De kosten voor bijstand in een assisenprocedure hangen af van de omvang en complexiteit van het dossier. Omdat een assisenproces meerdere weken kan duren en honderden uren voorbereiding vraagt, liggen de erelonen hoger dan bij een reguliere correctionele zaak.

Indien u financieel aan de voorwaarden voldoet, kunt u een beroep doen op juridische tweedejaarsbijstand (pro-deo). Ook kunt u als slachtoffer of nabestaande via uw familiale rechtsbijstandsverzekering recht hebben op een gedeeltelijke of volledige tussenkomst in de advocaatkosten.

Een assisenproces is opgedeeld in twee duidelijke fases:

• De schuldvraag (arrest over de schuld): De 12 juryleden trekken zich terug om te beslissen of de beschuldigde wel of niet schuldig is aan de ten laste gelegde feiten. Hierbij hebben de 3 beroepsrechters geen stemrecht.

• De straftoemeting (arrest over de straf): Indien de beschuldigde schuldig wordt bevoonden, beraadslagen de 12 juryleden samen met de 3 beroepsrechters over de op te leggen strafmaat.

Nadat het Hof uitspraak heeft gedaan over de schuld en de strafmaat, volgt het burgerlijk luik. Dit vindt meestal plaats op de dag na de strafuitspraak of op een speciaal vastgelegde zitting.

De 3 beroepsrechters (zonder de jury) beslissen over de materiële en emotionele schadevergoeding voor de burgerlijke partijen. Indien de veroordeelde niet in staat is de vergoeding te betalen, kan de advocaat een aanvraag indienen bij het Commissie voor de financiële hulp aan slachtoffers van opzettelijke hetelddaden..

Een Assisenproces is zeer intensief en vindt plaats onder grote publieke en mediale belangstelling. De voorbereiding door de advocaat omvat:

• Inhoudelijke voorbereiding: Het grondig doornemen van de verhoren, deskundigenverslagen en de akte van beschuldiging.

• Praktische simulatie: Het uitleggen van de zaalopstelling, de volgorde van de getuigenissen en het verloop van de ondervraging door de voorzitter.

• Emotionele coaching: Begeleiding bij het omgaan met de impact van getuigenissen, confrontaties in de zaal en de aanwezigheid van de pers.

Het Belgische strafrecht hanteert het principe van de vermoeden van onschuld. Twijfel moet altijd ten goede komen aan de beschuldigde (in dubio pro reo).

Als de stemmen in de jury staken (6 tegen 6), wordt de beschuldigde vrijgesproken. Indien er een nipte meerderheid van 7 tegen 5 is voor de schuld, moeten de 3 beroepsrechters zich bij de beraadslaging aansluiten; als de meerderheid van de rechters de schuld niet bevestigt, volgt alsnog een vrijspraak.

Als slachtoffer of nabestaande van een ernstig misdrijf kunt u zich burgerlijke partij stellen om officieel als partij op te treden in het Assisenproces. Dit kan op twee manieren:

• Vóór het proces (tijdens het onderzoek): U stelt zich schriftelijk burgerlijke partij via een verklaring bij de onderzoeksrechter. Dit geeft u inzage in het strafdossier en het recht om bijkomende onderzoeksdaden aan te vragen.

• Tijdens de zitting: U kunt zich nog tot vlak vóór de opening van de debatten ter zitting burgerlijke partij stellen via een verklaring ter zitting door uw advocaat.

Door u burgerlijke partij te stellen, krijgt u via uw advocaat het recht om getuigen te ondervragen, te pleiten over de feiten en de schuld van de beschuldigde, én een schadevergoeding te vorderen voor de geleden materiële en emotionele schade.

U kan hierover een Blog terugvinden op onze Blog pagina.